Ατομική – κοινωνική επαγρύπνηση και Πολιτικές Προτάσεις

Της LIZZY BROOKS

«Οταν το 2007 ο Γκόρντον Μπράουν διόρισε τον Ρίτσαρντ Λάγιαρντ, καθηγητή Οικονομικών και μέλος της Βουλής των Λόρδων, «τσάρο της ευτυχίας», η κίνηση αντιμετωπίστηκε με τον αναμενόμενο σκεπτικισμό: τι δουλειά έχουν οι συναισθηματισμοί με την καθαρή πολιτική; Εκείνο τον καιρό, όμως, φαινόταν πως η συζήτηση γύρω από την εθνική ευτυχία είχε γίνει ιδιαίτερα ελκυστική από πολιτική άποψη, και αυτό όχι μόνον επειδή ο Ντέιβιντ Κάμερον αισθανόταν τόσο συμπονετικά συντηρητικός ώστε να εκτιμά την ακαθάριστη εθνική ευεξία περισσότερο από το ακαθάριστο εθνικό προϊόν. Τι απέγινε, λοιπόν, με την οικονομική πολιτική της ευτυχίας; Πριν από λίγoυς μήνες, ο Λάγιαρντ ανακοίνωσε τη συγκρότηση του Κινήματος για την Ευτυχία, μιας οργάνωσης που στόχο έχει να επιτύχει μια νέα πολιτιστική ισορροπία. Και από τις δύο πλευρές της Μάγχης, πολιτικοί, φιλόσοφοι και κληρικοί συναντήθηκαν για να συζητήσουν τα συμπεράσματα των βραβευμένων με Νομπέλ Αμάρτια Σεν και Τζόζεφ Στίγκλιτς, στους οποίους ο Νικολά Σαρκοζί έχει αναθέσει να εξετάσουν πώς μπορεί να ενσωματωθεί η επιδίωξη της ευτυχίας στη γαλλική δημόσια πολιτική. (…) Από τότε που, το 1974, ο Αμερικανός οικονομολόγος Ρίτσαρντ Ιστερλιν παρατήρησε ότι οι άνθρωποι στις ανεπτυγμένες καπιταλιστικές κοινωνίες γίνονταν πλουσιότεροι αλλά όχι ευτυχέστεροι, η οικονομολογία της ευτυχίας έχει ενστερνιστεί το “παράδοξο του Πρώτου Κόσμου”: ότι οι κοινωνίες που επιζητούν και παράγουν μεγαλύτερο πλούτο δεν επιτυγχάνουν μεγαλύτερη συναισθηματική ευεξία. Στη Βρετανία, ο κλινικός ψυχολόγος Ολιβερ Τζέιμς προχώρησε μακρύτερα, υποστηρίζοντας πως η εμμονή για τον πλούτο οδηγεί σε διανοητική νοσηρότητα. Παρότι μια μελέτη του Roehampton University, που δημοσιεύτηκε την περασμένη εβδομάδα, υποστηρίζει ότι η ύφεση έχει προκαλέσει μεγάλη αύξηση των περιστατικών κατάθλιψης, είναι αξιοσημείωτο ότι οι συνέπειες που έχει ο “τουρμπο-καπιταλισμός” στην ψυχική μας κατάσταση δεν έχουν επαρκώς εκτιμηθεί. Αναμφίβολα, δεν είναι εύκολο να φανταστεί κανείς πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει η επιδίωξη της ευεξίας με πολιτικούς όρους, και επίσης κατά πόσον αυτή η επιδίωξη θα μπορούσε να παραμερίσει τις οικονομικές έγνοιες, που παραμένουν πρωταρχικές για τους περισσότερους ανθρώπους. Οι πολιτικοί έχουν δίκιο να αναρωτιούνται πώς θα ήταν δυνατόν η αναζήτηση της μεγαλύτερης ευτυχίας για τους περισσότερους ανθρώπους να μεταφραστεί σε πράξη. Ο γάμος και οι εθνοτικά ομοιογενείς κοινότητες οδηγούν σε υψηλότερους δείκτες ευτυχίας· θα μπορούσε όμως, γι’ αυτόν το λόγο, η κυβέρνηση να πάρει μέτρα εναντίον της ελεύθερης συμβίωσης και της μετανάστευσης; Ενώ η απουσία συναισθημάτων από την πολιτική συζήτηση είναι κάτι λυπηρό, η αχαλίνωτη φλυαρία περί ευτυχίας είναι κι αυτή αμφισβητήσιμη. Η διερεύνηση της εθνικής μας ψυχικής υγείας, ιδιαίτερα των παιδιών και των εφήβων, δεν χρειάζεται να οδηγήσει στην πεποίθηση πως η ζωή μας πρέπει να είναι συνεχώς και ανοήτως χαρούμενη, ότι αυτό είναι δικαίωμά μας. Η ευτυχία κινδυνεύει να γίνει ένα καταναλωτικό φετίχ και η ψυχική δυσφορία να αντιμετωπίζεται σαν αρρώστια, αντί να οδηγεί σε βαθύτερη εκτίμηση των κοινωνικών συνθηκών. Η σύγχρονη κοινωνία καταδυναστεύεται από την πληθώρα των επιλογών. Οι πολλαπλές δυνατότητες επιλογής μπορούν να καταπνίξουν πολλά άλλα σημαντικά στη ζωή μας – την αισιοδοξία, την ολιγάρκεια, την επίγνωση των ορίων μας. Η οικονομολογία της ευτυχίας εκθέτει τα χειρότερα χαρακτηριστικά μας: την ηλιθιότητα της απληστίας, την τυραννία των επιλογών, τηντυφλότητα των προνομίων. Αλλά προτείνει επίσης μια πολιτική συζήτηση, που να εξετάζει τα γιατί και τα πώς, μια ώριμη διερεύνηση του τρόπου που μας επηρεάζει η πολιτική, πέρα από το πεδίο της διαχείρισης».

ΠΗΓΗ: GUARDIAN από «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ»