You Are Here: Home » Slider » ΜΟΥΣΕΙΟ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗ: ΛΙΚΝΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΜΟΥΣΕΙΟ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗ: ΛΙΚΝΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΜΟΥΣΕΙΟ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗ: ΛΙΚΝΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ
«Και μες την τέχνη πάλι, ξεκουράζομαι απ’ την δούλεψή της» Κ.Π. Καβάφης

pap1

Η προτροπή του προέδρου της Athensart καθ. Τάκι Αλεξίου – o oποίος φιλοτέχνησε και το πορτέτο – για έναν ξεχωριστό άνθρωπο και καλλιτέχνη που δημιούργησε ένα μουσείο με τα έργα του στο χωριό Ελληνικό του Νομού Ιωαννίνων στάθηκε ευκαιρία για να γνωρίσουμε έναν αξιόλογο άνθρωπο, εφάμιλλο των μεγαλύτερων σύγχρονων ελλήνων και όχι μόνο, καλλιτεχνών.

pap2

Ο Θεόδωρος Παπαγιάννης είναι ένας απλός και ταπεινός καλλιτέχνης και στοχαστής που αναγνωρίζει ότι ο άνθρωπος προ-ηγείται της τέχνης. Μέσα από την τέχνη του παρουσιάζονται παραδόσεις του χωριού του, μεγάλες πνευματικές μορφές που φώτισαν τον κόσμο, από την αρχαία Ελλάδα μέχρι τις μέρες μας, αλλά και πνευματικά αποκυήματα της φαντασίας του που σε ενθαρρύνουν να ψάξεις μέσα σου να βρεις το ανάλογο της ομορφιάς που αποπνέουν. Η τέχνη του διαθέτει τη δύναμη της λαχτάρας, της νοσταλγίας αλλά και αυτή της επικοινωνίας. Τα δημιουργήματά του ανοίγουν δρόμους που τραβάνε μακριά, σε πνευματικούς ορίζοντες και συμβάλλουν στην αφύπνιση των συνανθρώπων του, άλλες φορές φωνάζοντας και άλλες ψιθυρίζοντας. Για να «ακούσουν», να «δουν» και να «αισθανθούν» εκείνοι που, άλλοι άθελα άλλοι ηθελημένα, αφέθηκαν να παρασυρθούν από τη δίνη του πλουτισμού και της κοινωνικής απόσυρσης που οδήγησε στην παρακμή και έφερε την ανθρωπότητα στο σημείο να αναζητά εναγωνίως νέους ορίζοντες αξιοπρεπούς διαβίωσης.

Όπως διαπιστώσαμε, η δουλειά του ταλαντούχου καλλιτέχνη δεν περιορίζεται στο παλιό σχολείο και την αυλή του. Οι δημιουργίες του εκτίθενται ένα – δυο χιλιόμετρα έξω από το χωριό, σε κάθε στροφή του δρόμου υπήρχε και από ένα δημιούργημά του, που το θέμα του έδενε αρμονικά με το φυσικό περιβάλλον εκστασιάζοντας τον ταξιδιώτη. Το ότι δεν γνωρίζαμε πολλά γι αυτόν και το έργο του οφείλεται μάλλον στη δική μας απροσεξία, αφού για πολλά χρόνια κρατούσαμε στα χέρια μας τα μεταλλικά νομίσματα της δραχμής που είχαν την δική του υπογραφή. Μας υποδέχθηκε με ένα εγκάρδιο χαμόγελο που στιγμή δεν έλειψε από τα χείλη του όση ώρα είχαμε την χαρά να μας ξεναγεί.

pap3

Η κουβέντα μας άρχισε με το θετικό του σχολιασμό για το φιλότεχνο έργο της Athensart1 και εμείς με τη σειρά μας αναφερθήκαμε στο διεθνές φεστιβάλ που διοργανώθηκε τον Ιούλιο στο ψυχιατρικό νοσοκομείο στην Κέρκυρα.
Στο ψυχιατρείο, ναι, είναι ψυχοθεραπεία η τέχνη.

Αυτό αποπνέεται και στο χώρο του μουσείου σας. Πως αποφασίσετε να δημιουργήσετε ένα τέτοιο μουσείο σε ένα χωριό;
Εδώ, σ’ αυτό το σχολείο τελείωσα, το δημοτικό μου σχολείο είναι αυτό. Είχα τελειώσει το δημοτικό όταν άρχισα να σκαλίζω πέτρες.

pap4

Αυτές τις έχετε σκαλίσει εσείς;
Ναι, αυτές είναι λίγες, κάθε μέρα έφτιαχνα από ένα. Υπήρχε λοιπόν αυτό το σχολείο, δεν είναι ωραίο; Σπουδαίο κτήριο με αυτή την ωραία αυλή, σ’ αυτό το ωραίο τοπίο, είναι, σκέφτηκα, κρίμα, αυτό θα μαραζώσει, αν φύγουν και τούτα τα παιδάκια θα τελειώσει. Τουλάχιστον ας μείνει μουσείο. Ζωντάνεψε και ο τόπος τώρα με αυτό το πράγμα, έρχονται πούλμαν με κόσμο, τηλεοράσεις κ.λπ.

pap5 pap6

 

Διδάσκατε στην σχολή καλών τεχνών;
Ναι επί σαράντα χρόνια.

Πως γίνεται στη χώρα μας να έχουμε τόσο μορφωμένο κόσμο και από την άλλη να χάνουμε τις αξίες μας;
Ποιος είπε ότι είμαστε μορφωμένοι; Η αξία μας είναι η παιδεία, εγώ νομίζω ότι εκεί βρίσκεται η αδυναμία μας. Έχουμε αποδιοργανωμένη παιδεία, η κάθε σχολική χρονιά αρχίζει με μια απεργία η οποία δεν καταλαβαίνει κανείς γιατί γίνεται. Γίνεται από κεκτημένη ταχύτητα, από συνήθεια; Ρωτάς, γιατί απεργείτε και δεν ξέρουνε. Για να απεργήσει ένα Πανεπιστήμιο στο δυτικό κόσμο πρέπει να γίνει μεγάλος σεισμός στην κοινωνία, κάτι κοσμογονικό, ενώ εδώ αποτελεί καθημερινό φαινόμενο. Τη μια απεργούν οι υπάλληλοι, την άλλη οι διοικητικοί, ύστερα οι καθηγητές, ύστερα οι σπουδαστές και οι χρονιές περνάνε έτσι. Βγάλαμε μια σειρά τενεκέδων μετά τη μεταπολίτευση, οι οποίοι είτε με φοβέρες, είτε με αντιγραφές, είτε με μισή χρονιά πήραν πτυχία. Αυτοί όλοι στελεχώνουν την κοινωνία μας τώρα, και νομίζουν ότι μόνο δικαιώματα έχουν και όχι υποχρεώσεις. Αυτό είναι το κακό που συμβαίνει σήμερα. Αυτό, βοηθούσης και τις πολιτικής κατάστασης, έφτιαξε αυτό το κράμα το οποίο πληρώνουμε. Χρεωθήκαμε, τρώγαμε τα δάνεια και νομίζαμε ότι τα βγάζαμε αυτά τα χρήματα, αποδιοργανώσαμε την ύπαιθρο την παραγωγή, αφήσαμε χέρσα την Ελλάδα όλη. Γι αυτό και εγώ κρέμασα την κάπα έξω στην αυλή, γιατί εγκαταλείψαμε τα κοπάδια, το χωριό μας είχε πενήντα -εκατό κοπάδια και τώρα έχει τέσσερα -πέντε.

pap7
Οι άνθρωποι στην Ευρώπη είναι προσεκτικοί, δεν ρυπαίνουν το περιβάλλον, δεν καταστρέφουν τη φύση, τις πρώτες ύλες. Εμείς δεν έχουμε έννοια γι αυτά τα πράγματα, γι αυτό έφτιαξα αυτό το φίδι και το γέμισα με σκουπίδια, όπως και το δέντρο. Τα σκουπίδια τα μάζεψα από το δρόμο. O Έλληνας φροντίζει μόνο τον εαυτό του, τα δημόσια πράγματα τα απαξιώνει. Ο «ιδιώτης» ήταν ψόγος στην αρχαιότητα και σήμαινε «αδαής, ανεκπαίδευτος, αμαθής». Ολόκληρα βουνά από σκουπίδια, τόσο υλικό πηγαίνει χαμένο ενώ μπορεί να ανακυκλωθεί, όπως γίνεται στο εξωτερικό. Αυτό είναι χρήμα και δεν μπορούμε να το διαχειριστούμε.

pap21

 

Το μουσείο των συμβολισμών
Τα παλιοσίδερα που συνθέτουν αυτά τα έργα, είναι γιατί θέλω να δώσω ένα οικολογικό ενδιαφέρων, και αυτά τα καμένα ξύλα είναι τα αποκαΐδια του πολυτεχνείου το 1994, τα μάζεψα και έφτιαξα αυτά τα έργα και έγραψα και αυτό το κείμενο.

pap8

 

“Τα φαντάσματά μου”
«Μάζεψα τα αποκαΐδια με πόνο ψυχής από το καμμένο Πολυτεχνείο κι έστησα σκιάχτρα να ξορκίσω τα κακά που πληθαίνουν γύρω μου. Φαντάσματα που τρομοκρατούν τα όνειρά μου κι αγριεύουν τον ύπνο μου. Σημάδια μιας πραγματικότητας που με μελαγχολεί και με εξουθενώνει. Έβγαλα το μαύρο απ’ την ψυχή μου που χρόνια τώρα οι κάθε είδους εμπρηστές την ποτίζουν. Όρθωσα σύμβολα της παρακμής ενός κόσμου που αλληλοσπαράσσεται και μιας πατρίδας που μοιάζει να μην έχει κανένα μέλλον. Αναζητώ το μύθο σε μια εποχή που οι πολλοί κάνουν προσπάθεια να «απομυθοποιήσουν» όπως λένε, την τέχνη, σαν φυγή από μια πραγματικότητα που δεν αντέχω. Κλείνομαι στον κόσμο μου από ανάγκη αναζητώντας άλλα πρότυπα πιο ποιητικά, πιο μεγάλα, πιο μυστηριώδη. Η πεζή πραγματικότητα με προσγειώνει. Προσπαθώ να ξαναβρώ το μίτο από κάτι που μοιάζει άπιαστο, υπερβατικό, μαγικό. Σαν ειδωλολάτρης ορθώνω ξανά τα ξόανα ξορκίζοντας την κακή μοίρα αυτού του τόπου. Τα στολίζω με κάθε είδους τάματα και λογής στολίδια, ίδια πιστός, που περιμένει τη λύτρωσή του. Στήνομαι με τις ώρες μπροστά τους αναζητώντας μάταια ένα νεύμα για καλές ειδήσεις. Μαζεύω τα’ αποκαΐδια με απέραντη θλίψη από μια χώρα που καίγεται.
Καίει τα πνευματικά της ιδρύματα και ό,τι σημαντικό της έχει απομείνει κι όλοι καμώνονται πως δε συμβαίνει τίποτα. Αναρωτιέμαι τι νόημα έχει η φτωχοτέχνη μας. Πόσους ενδιαφέρει αν δεν μπορεί γι αυτά κάτι να πει, να κάνει κάτι.
Κι εμείς –για να παραφράσω τον ποιητή- κλεισμένοι στον κουτσομπολίστικο μικρόκοσμό μας, αλλοτριωμένοι, γεμάτοι κακίες και πείσματα, τέλεια «ιδιώτες» περί άλλων τυρβάζουμε…

pap9

Ναι, τα φαντάσματα; Αυτά με εκφράζουν. Είναι η δική μου αντίδραση σ’ ένα έθνος που μοιάζει υπνωτισμένο. Θέλω να φωνάξω πως δε μπορώ άλλο να ζω ανάμεσα σ’ αδιάφορους, εμπρηστές και οικοπεδοφάγους. Τον τόπο αυτό τον πονάω. Γνωρίζω το μεγαλείο και το δράμα του, δεν είμαι ρηχοφυτεμένος, κι ας ξέρω πως οι άγριοι δεν σκιάζονται, ούτε πως οι εμπρηστές θα σταματήσουν. Παρ’ όλα αυτά στις ατέλειωτες ώρες της μοναξιάς μου αναρωτιέμαι γιατί αρπάχτηκα από αυτά τα σημάδια της καταστροφής. Μήπως όλα αυτά έγιναν για να απαλλαγώ πρώτα και κύρια απ’ τις δικές μου τύψεις; Γιατί ποιους να καταγγείλω; Είμαστε πολλοί, πάρα πολλοί συνένοχοι σ’ αυτόν τον τόπο».
Αθήνα, 15 Φεβρουαρίου 1994

pap10

Αυτό εδώ είναι ένα μεγάλο έργο που εκτίθεται μόνιμα στο αεροδρόμιο του Σικάγου μετά από διεθνή διαγωνισμό, είναι είκοσι μέτρα ύψος και κάθε πλάκα από αυτές ζυγίζει 10 τόνους.

pap11

Εδώ είναι ένα ιστορικό νόμισμα όταν συνδέθηκε η Ελλάδα με την ΕΟΚ το 1979. Πρόκειται για ένα αρχαίο νόμισμα από την Κρήτη 3.000 ετών που είχε την Ευρώπη πάνω σε ένα δέντρο, σκεπτόμενη, μελαγχολική σε αντίθεση με εκείνη που την είχε παρασύρει ο ταύρος που γνωρίζουμε. Η ελιά επίσης ήταν το ιερό δέντρο και έχει μεγάλο συμβολισμό αυτό.

pap12

Εδώ είναι ο Μιχάλης Δερτούζος, σπουδαία μορφή, θεωρείται πατέρας της πληροφορικής, καθηγητής στο ΜΙΤ και σύμβουλος των προέδρων τον ΗΠΑ.
Αυτά δεν τα προωθούμε εμείς, είμαστε περισσότερο του κουτσομπολιού και της μικρότητας, αυτός ο άνθρωπος έφυγε από εδώ, βρήκε κατάλληλο ερευνητικό έδαφος και προχώρησε, αναδείχτηκε. Όταν ήμουν στην Νέα Υόρκη βρέθηκα σε ένα σπίτι, όπου μου παρουσίασε ο οικοδεσπότης τρεις επιστολές αυτού του ανθρώπου που εγκατέλειψε την Ελλάδα σχεδόν κυνηγημένος, αναφερόταν στην κακοδαιμονία της, γιατί είμαστε κακόμοιροι εδώ και δεν μπορούμε να πάρουμε απάνω μας. Αυτές οι επιστολές έπρεπε να είναι γνωστές, να διδάσκονται στα σχολεία και δεν πρέπει να μας θίγουν καθόλου γιατί εάν δεν τα μάθουμε δεν θα διορθωθούμε ποτέ…

pap13

Αυτό εδώ, είναι μια αναπαράσταση της τάξης. Όταν είχα έρθει να φτιάξω το χώρο διάλεξα μερικά θρανία που άντεχαν ακόμα και μπορούσαν να επιδιορθωθούν και έφτιαξα την τάξη.

pap14

Εδώ ένα μεγάλο ακροατήριο από πνευματικούς ανθρώπους, που παρακολουθούν το μάθημα, αυτό το νόημα έχει, παρακολουθούν το μάθημα και ασκούν κοινωνικό έλεγχο, παρακολουθούν που πάει η παιδεία. Είναι αυτό που λείπει σήμερα. Δεν κάνουμε κανένα κοινωνικό έλεγχο, δεν συμμετέχουμε ούτε σαν γονείς που έχουν την έγνοια: «τι γίνεται, γιατί γίνονται καταλήψεις και δεν παίρνουμε μέτρα, γιατί την κάνουν τη κατάληψη τα παιδιά τους και τη σημαίνει κατάληψη; Να σπάμε και να φτιάχνουμε τα σχολεία πάλι από την αρχή; Αυτά που φτιάξαμε και παραδώσαμε καινούρια να γίνονται λίμπα μέσα σε δέκα μέρες;»

pap15

Αυτή είναι αίθουσα των ευεργετών και αυτός είναι ο ταξιδιώτης, είναι η κεντρική μορφή αυτής της αίθουσας. Ο εμιγκρές, αυτός που φεύγει από την πατρίδα του και γίνεται ευεργέτης αύριο μεθαύριο, ο μετανάστης.
Αυτός που ευοδώνεται η δουλειά του εκεί που πάει, πολλοί από αυτούς γύρισαν φτωχοί ή πέθαναν άσημοι, πολλοί όμως αναδείχθηκαν με την εργατικότητά τους. Τον έχω σαν ένα παράδειγμα. Κρατάει τη βαλίτσα του γυρίζοντας και δεν ξέρουμε τι έχει μέσα, τα βάσανά του, το καζάντιο του, τον πλουτισμό του… Γι αυτό και έχει τα σύμβολα απέξω.

Είναι πολύ ωραίο που έχετε διακοσμήσει και το δρόμο με γλυπτά.
Δίνει κάπως το στίγμα. Τί θέλει να τονίσει αυτό το μουσείο… είναι για τον αγρότη, για τον ταπεινό άνθρωπο, για τον βιοπαλαιστή, για τον τσοπάνο, που τα εγκαταλείψαν λίγο πολύ.

pap16

Εδώ η γυναίκα ηπειρώτισσα που έχει συνεχώς το παιδί επάνω της γιατί έπρεπε να έχει τα χέρια της ελεύθερα να κάνει το νοικοκυριό της.

pap17

Εδώ η ρόκα, αυτό το ταπεινό εργαλείο που έφτιαχνε το μαλλί νήμα, και από το νήμα πλέξιμο ρούχων, τσουρέπια, και τις φανέλες. Στον αργαλειό έφτιαχνε της βελέντζες, τα κιλίμια και της κουρελούδες, της κόρης της την προίκα και τόσα άλλα. Τότε οι γυναίκες μαζεύονταν να κουβεντιάσουν αλλά τα χέρια δούλευαν ασταμάτητα.

pap18

Αυτή η αίθουσα είναι η ουσιαστικότερη για μένα επειδή αφορά το ψωμί. Γιατί το ψωμί είναι το σύμβολο της επιβίωσης, λέμε: «πάει να βγάλει το ψωμί του», ή «τρώει πικρό ψωμί», ή «φάγαμε ψωμί και αλάτι», η σε περιόδους φτώχειας λέμε «το ψωμί ψωμάκι» κ.λπ.
Θεωρείται σαν αρχή του πολιτισμού το ψωμί, από τη πρότερη αρχαιότητα ακόμα, από το έπος του Γκιλγκαμέζ, το ίδιο λέει και ο Διαγόρας, ότι «η αρχή του σύμπαντος είναι το ψωμί». Ο πολιτισμός αρχίζει γύρω από ένα τραπέζι που κάθεσαι, τρως γιατί πρέπει να φας, αλλιώς δε επιβιώνεις. Αυτή είναι η γάστρα σε μεγέθυνση.

pap19

Εδώ είναι μια σειρά από αναγνωρίσιμα πράγματα από ανθρώπους του χωριού, που θέλουν να δουν και κάτι που τους είναι οικείο.

Πώς το βλέπουν οι επισκέπτες, τί εισπράττετε εσείς;
Εκείνο που με ικανοποιεί ιδιαίτερα σαν καλλιτέχνη -πέρα από τις αναμνήσεις και τα προσωπικά μου βιώματα- είναι ότι έρχονται άνθρωποι από άλλες χώρες που δεν μας γνωρίζουν, το βλέπουν και το υπολογίζουν σαν κάτι σημαντικό. Και αυτοί έχουν την εμπειρία και από άλλα μουσεία και αναγνωρίζουν ότι στέκεται σε πολύ καλό επίπεδο.
Συχνά έρχονται γλύπτες και γενικότερα καλλιτέχνες αλλά και καθηγητές από άλλες χώρες που δεν γνωρίζουν τα τοπικά έθιμα και γενικότερα την προσέγγιση που εμάς μας συνδέει με την παράδοση μας ή τα δικά μου βιώματα. Αυτοί οι άνθρωποι αναγνωρίζουν μια ποιότητα στο έργο, αναγνωρίζουν την αξία του.

pap20

Φεύγουμε από το Ελληνικό γεμάτοι εικόνες και παραστάσεις. Γεμάτοι ικανοποίηση γιατί γνωρίσαμε έναν γνήσιο άνθρωπο, έναν διαχρονικό καλλιτέχνη, που έχει την πατρίδα μέσα του. Αλλά και την παράδοση, μαζί και την ανησυχία για το αύριο, την αναζήτηση για το καλύτερο. Ο Παπαγιάννης είναι πυξίδα για όποιον θέλει να την ακολουθήσει, μόνο με τα μάτια της ψυχής…
Τον ευχαριστούμε πολύ για την ζεστή του φιλοξενία και ξενάγηση!

Επικοινωνία: Τηλ. 26510 89220, e-mail: mca.papagiannis@gmail.com – http://theodoros-papagiannis.gr/el/museum

1. http://athensart-2010.ning.com

Συνέντευξη – Παρουσίαση – Φωτογραφία: Χρήστος Κόντης

Print Friendly

About The Author

Number of Entries : 146

Leave a Comment

COPYRIGHT 2013 © | YGEIASORAMA.GR | ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΩΝ GOCREATIONS.GR

Scroll to top