Οι δικηγόροι του διαβόλου

Πατριάρχης της κίνησης θεωρείται ο καθηγητής Ρίτσαρντ Επστάιν, μέχρι πρότινος πρύτανης της Νομικής Σχολής του Σικάγο και επινοητής της έννοιας της «ρυθμιστικής απαλλοτρίωσης» (1986). Σύμφωνα με τη θεωρία του, η έννοια της ιδιοκτησίας περιλαμβάνει όχι μονάχα το ίδιο το κτήμα, αλλά και όλες τις δυνητικές χρήσεις του, με αποτέλεσμα, οποιοδήποτε όριο που τίθεται επ’ αυτού από τις αρχές να οδηγεί σε δικαίωμα αποζημίωσης του ιδιοκτήτη για τα «διαφυγόντα κέρδη» του. Μεταξύ άλλων, «ρυθμιστικές μερικές απαλλοτριώσεις» θεωρούνται έτσι η θέσπιση κατώτερου ημερομισθίου (που περιορίζει την ελευθερία των αφεντικών να πληρώνουν όσο θέλουν και συρρικνώνει τα κέρδη τους) ή η επιβολή περιορισμών στην παραγωγή για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος.

Ήδη από το δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’80, η θεωρία του Επστάιν αποτέλεσε τη βάση για μια σειρά σεμιναρίων που οργανώθηκαν από το Συμβούλιο Διεθνών Επιχειρήσεων των ΗΠΑ (USCIB), think tank άμεσα συνδεδεμένο με τις μεγάλες αμερικανικές πολυεθνικές για τη μετεκπαίδευση μιας νέας γενιάς δικηγόρων. Ένας από τους πρώτους «μετεκπαιδευθέντες», ο Ντάνιελ Πράις, είναι αυτός που μερικά χρόνια αργότερα, ως νομικός σύμβουλος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, επέβαλε τις επίμαχες ρυθμίσεις του 11ου κεφαλαίου της NAFTA. «Ήταν μια προσεκτικά επεξεργασμένη διατύπωση, με σκοπό τον έλεγχο της μονομερούς κρατικής κυριαρχίας», εκτιμά σήμερα. «Οι κοινωνίες πρέπει να αναλαμβάνουν το κόστος της κοινωνικής πολιτικής που επιβάλλει περιορισμούς στις επενδύσεις».

Μετά την επιτυχία του αυτή, ο Πράις εγκατέλειψε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ για μια επικερδή καριέρα στον ιδιωτικό τομέα. Ως βασικός δικηγόρος του γραφείου Πάουελ, Γκόλντστάιν, Φρέιζερ και Μέρφι για υποθέσεις διεθνούς εμπορικού δικαίου, ειδικεύεται ακριβώς σε υποθέσεις του κεφαλαίου 11 της NAFTA -υπέρ των εναγουσών εταιρειών, εννοείται. Ταυτόχρονα, ως αντιπρόσωπος του USCIB, ηγείται της προσπάθειας για γενίκευση του κατασκευάσματός του σε πλανητική κλίμακα.

Από τα χέρια του συντάχθηκε, μεταξύ άλλων, και το τελεσίγραφο 29 μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών προς τον αμερικανό αντιπρόσωπο στις διαπραγματεύσεις για την Παναμερικανική Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου (FTAA), το οποίο απαιτεί να υιοθετηθούν αυτούσιες οι διατάξεις της NAFTA σχετικά με την προστασία των επενδύσεων (Απρίλιος 2001). Ανάλογη υπήρξε η διαδρομή και του υπ’ αριθμόν 2 νομικού συμβούλου των ΗΠΑ στις διαπραγματεύσεις για τη NAFTA. Εν ενεργεία στέλεχος της νεοφιλελεύθερης Φεντεραλιστικής Εταιρείας, ο Έντουιν Γουίλιαμσον εργάστηκε το 1990-92 στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ για να περάσει εν συνεχεία στον ιδιωτικό τομέα, ως δικηγόρος της Σάλιβαν και Κρόμγουελ και πρόεδρος του συμβουλίου εμπειρογνωμόνων του USCIB. Χωρίς να εγκαταλείψει, φυσικά, κι αυτός τις δημόσιες παρεμβάσεις: στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’90 υπήρξε ένας από τους βασικούς προπαγανδιστές του διαβόητου Παγκοσμίου Συμφώνου για τις Επενδύσεις, ενώ σήμερα ασχολείται με την προώθηση παρεμφερών ρυθμίσεων στις διαπραγματεύσεις για την FTAA. «Η διεθνής νομική κοινότητα», υποστηρίζει, «είναι εξαιρετικά αριστερή και δεν ενδιαφέρεται για τα δικαιώματα της ιδιοκτησίας»!

Τελικός στόχος αυτής της προσπάθειας είναι η πλήρης απαξίωση του κρατικού παρεμβατισμού – με πρώτο βήμα την κατάργηση της υφιστάμενης αμερικανικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας (ιδίως του «νόμου για την προστασία των απειλούμενων ειδών» και του «νόμου για την καθαριότητα του νερού», που εμποδίζει την «αξιοποίηση» των υγρότοπων).

Σε ένα πιο ιδεολογικό επίπεδο, «εχθρός» θεωρείται -όπως το έθεσε ενώπιον της Βουλής των Αντιπροσώπων το Μάρτιο του 2001 ο πρόεδρος του νεοφιλελεύθερου Ινστιτούτου Κάτων, Ρότζερ Πίλον- «η τάση ολόκληρου του 20ου αιώνα, κατά την οποία κάθε ρύθμιση ήταν «δικαιολογημένη» εφόσον εξυπηρετούσε τις αντιλήψεις της πλειοψηφίας για το «δημόσιο συμφέρον»». Με αποτέλεσμα να απολαμβάνουμε δωρεάν τους χώρους πράσινου ή τον αέρα που αναπνέουμε, εις βάρος των «απραγματοποίητων επενδυτικών ευκαιριών» του διπλανού μας…

Πηγή: Ελευθεροτυπία